Speaker
Description
Geç Bronz Çağı Yakındoğusu’nun en kudretli siyasi güçlerinden biri olan Hitit Devleti, yaklaşık 500 yıllık tarihinde çok sayıda iç krizle karşı karşıya kalmıştır. Bu dönemde yaklaşık 30 kral ve dokuz büyük hanedan çatışması kaydedilmiştir. Bu krizlerin çoğu, taht ve yüksek devlet makamları üzerinde yaşanan saray mücadelelerinden kaynaklanmıştır. Genellikle bir kralın ölümü sonrasında veya meşruiyeti sorgulandığında ortaya çıkan bu çatışmalarda, prensler ve üst düzey yetkililer iktidar için rekabet etmiştir. Bu süreçler hem siyasi sisteminin sağlamlığını sınamış hem de devletin tarihî dönüm noktalarını belirlemiştir.
Örneğin, I. Mursili’nin Babil seferi sonrasında eniştesi tarafından suikasta uğramasının ardından devlet uzun bir hanedan mücadeleleri dönemine girmiştir. Telipinu Fermanı ile düzen kısmen sağlanmış, ancak ferman zaman zaman ihlal edilerek, hanedan için makam ve taht kavgaları yine görülmüştür. II. Mursili döneminde salgın hastalıklar ve bağlı devletlerdeki küçük ayaklanmalar kriz çıkarmış, ancak devlet bu krizleri nispeten az hasarla çözebilmiştir. Bunun nedeni, I. Suppiluliuma döneminde idari sistemin tam olarak organize edilmiş olmasıdır; bu yapı, devletin sonraki krizlerle başa çıkmasını kolaylaştırmıştır.
Hitit Devleti, tekrar eden krizleri yönetebilmiş ve uyum sağlayabilmiştir. Antropolojik açıdan bakıldığında, Hitit Devleti’nde uzun istikrar dönemlerinin önemli değişimlerle kesintiye uğradığı “kesikli denge” modeline benzer bir durum söz konusudur. Bu bağlamda Hitit Devleti, zaman zaman var olan sorunlarla mücadele ederek güçlenmiş ve tehditleri istikrar fırsatlarına dönüştürmüştür. Fakat devletin merkeziyetçiliğinin zayıflamasıyla bu sorunlar büyümüş geçici çözümler de kangren olmuş sistemi iyileştirmeye yetmemiştir.
Söz konusu bu çalışma, Hitit Devleti’nin tekrar eden saray çatışmalarını nasıl atlattığını ve Eski Yakın Doğu’da uzun vadeli istikrarını nasıl koruduğunu ve bu sorunlarla başa çıkma yollarının anlaşılmasına hedeflemektedir.
| Keywords | Hitit Devleti, saray mücadeleleri, hanedan çatışmaları, kurumsal dayanıklılık, siyasi krizler, kesikli denge |
|---|---|
| tlgpelvanoglu@gmail.com |