Speaker
Description
19.yüzyıl Avrupası’nda, toplumsal, kültürel ve bireysel krizlerin yaşandığı modernleşmeyle, değerlerin sorgulanması, bireyin kimlik ve anlam arayışı derinleşmiştir. Löwy ve Sayre’nin İsyan ve Melankoli (2001)’de belirttiği gibi, romantizmle varlığını hissettiren melankoli, tarihsel ve kültürel krizin bir sonucu olarak yalnızca toplumsal yapı ve bireysel ruh hâlini etkilemiştir. Bu dönemde, belirsizlik ve tatminsizlik duygusuyla gelişen dekadan edebiyat, dönemin krizlerini ve bireysel melankoliyi estetize etmektedir. Lepenies’nin Melankoli ve Toplum (1908)’da belirttiği üzere melankolinin düzen karşıtı tutumu, Huysmans, Rodenbach, de l’Isle-Adam ve d’Aurevilly gibi yazarların eserlerinde yalnızlaşan ve topluma küsen soylu karakterlerle somutlaşmaktadır. Toplumdan kaçışla başlayan melankoli, yalnızca öznenin varoluşsal krizine alternatif bir çözüm değil, aynı zamanda yazınsallığın belirleyici bir unsuru olarak kullanılmıştır. Freud’un Yas ve Melankoli (1917)’de tanımladığı üzere sevilen bir kişinin ya da soyutlamanın kaybına verilen tepki olarak melankoli, Kristeva’nın Kara Güneş (1987)’te belirttiği gibi sanatsal ifade için uygun bir uzama dönüşür. Bu bağlamda melankoli; des Esseintes, Bonhomet ve Viane gibi dekadan karakterlerde duygunun dışavurumu ve sanatın araçsallaştırdığı estetik duruşa dönüşür. Yazarlar, karakterlerin iç sıkıntılarını, yabancılaşma ve zamanın geçişine duydukları kaygıyı aktararak, dönemin ruhunu betimlemişlerdir. Öznenin varoluşsal kaygılarını, bireysel ve kültürel kriz olarak işleyen yazarlar, melankoliyi öznenin parçalanışı ve kimliğin kırılganlığını yansıtan estetik bir strateji olarak kullanmaktadırlar. Bu çalışma, dekadan edebiyatı kriz ve melankoli kavramları çerçevesinde ele alarak öznenin duyumsama ve duygulanım sürecini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Anlatı ve söylem çözümlemesiyle, estetik ve duygusal deneyimin dekadan edebiyatta metnin biçimsel yapısına ve sembolik anlatımına hangi stratejilerle yön verdiği gösterilecektir.
| Keywords | dekadan edebiyat, özne, varoluş, melankoli, kriz, söylem, duyumsama |
|---|---|
| birizjean@gmail.com |