Speakers
Description
Bu çalışma, yapay zekanın (YZ) bireyler üzerindeki psikolojik ve toplumsal etkilerini Adam Reine vakası üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. YZ’nin insanlığın sonunu getireceğine dair korkunun estetiği üzerinden inşa edilen distopik kurguların ötesinde algoritmaların şeffaf olmaması, önyargıları yeniden üretmesi ve hata yapabilmesi nedeniyle ortaya çıkan somut sonuçlara odaklanmak gerektiği savunulmaktadır. Bu bağlamda YZ’nin insanlığın büyük felaketi kurgusundan ziyade gündelik yaşamda yarattığı krizler ile insanlığın küçük kıyametlerini deneyimlemelerine yol açtığı öne sürülmektedir. Çalışmada literatürde yer alan “algoritmik otorite”, “YZ psikozu” ve “sycophancy” kavramlarından hareketle yeni bir kavram olarak “algoritmik itaat” önerilmektedir. Bu kavram, yalnızca bireylerin YZ sistemlerinin yönlendirmelerini sorgusuz kabul etmeleri ile sınırlı değildir; YZ sohbet robotlarının kullanıcıların söylemlerini sürekli onaylama (kör onay), pekiştirme ve cesaretlendirmesi sonucunda gelişen karşılıklı bir onay ve güven döngüsünün yarattığı süreci tanımlar. Bu dinamik, bireylerin riskli düşüncelerini eyleme dönüştürme olasılığını artırarak psikolojik kırılmaları derinleştirmektedir. YZ psikozu ise bu süreçte ortaya çıkan aşırı güven, kaygı ve gerçeklik algısının bozulması gibi etkileri görünür kılmaktadır. Reine’nin “study buddy” olarak kullandığı ChatGPT ile sohbetlerinde intihar eylemini planlaması; bu risklerin somut bir örneğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda kamuya açık yayınlanan Reine’nin dava dosyası tematik analize tabi tutularak kavramların gerçek hayattaki yansımaları ortaya konulacaktır. Çalışma, YZ ile etkileşimde ortaya çıkan krizlerin etik ve psikososyal boyutlarını tartışarak literatüre algoritmik itaat kavramını kazandırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca çalışmanın, kriz potansiyellerini ortaya koyacak gelecek çalışmalar için örnek teşkil etmesi ve risk oranını düşürmek adına yürütülebilecek politikaların düzenlenmesi açısından öncül olması beklenmektedir.
| Keywords | algoritmik itaat, algoritmik otorite, sycophancy, yapay zeka psikozu |
|---|---|
| melisyildiziviran@esenyurt.edu.tr / azracerenkibaroglu@esenyurt.edu.tr |