Speaker
Description
Bu araştırmada Osmanlı İmparatorluğu’nun hayvanlı şehirlerinin gündelik yaşamında geniş bir şekilde yer alan köpeklerin, tarihte kimi kriz dönemlerinde öldürülüp kamusal alanlardan çıkarılma hadiseleri incelenmiştir.
Osmanlı’da köpekler, halk tarafından beslenip korunan, yaşamaları için barınaklar yapılan, keza onların bakımı için vasiyetnameler bırakılan hayvanlardır. Köpekleri besleme âdeti öyle yaygındır ki bu durum, kediler de dahil olmak üzere, yalnızca hayvan besleme faaliyetleri üzerinden para kazanan mancacılık mesleğinin oluşmasını sağlamıştır. Fakat diğer taraftan, köpeklerin çeşitli “kriz” dönemlerinde devlet ya da münferitler tarafından yaptırıma uğradıkları olaylar yaşanmıştır. Bu dönemlerde, köpeklerin saldırganlıkları, tembellikleri, hastalık dağıtıcılıkları ve farklı bir konu olarak imparatorluğun Avrupamerkezci modernleşme tartışmaları öne çıkmıştır. Özellikle modernleşme tartışmalarıyla köpekli şehir kültürü bir geri kalmışlık sembolü şeklinde işaretlenmiştir. Nihayette hayvanlar, bütün bu etkenlerle kriminalize edilirken devlet yahut münferitler tarafından ölüm ya da sürgün cezaları uygulanmıştır.
Nitekim, Osmanlı İmparatorluğu geniş kapsamda “köpeklerin sevildiği şehirler” ile anılsa da “kriz” dönemlerinde “köpeklerin öldürüldüğü şehir” gündeminin ortaya çıktığı görülmektedir. Böyle dönemlerde halk, dinî inancı ve geleneksel değerleri gereğince beslediği bu hayvanları korumak için devletin karşısında protesto eylemleriyle yer almıştır. Devlet kimi zaman halk tepkisinden ötürü özellikle köpek sürgünlerini geri almış, hatta birçok yaptırım eyleminden de olası protestolar sebebiyle geri durmuştur. Dolayısıyla halk, protestolarıyla hayvanlara sahip çıkarak köpekli şehir kültürünün korunmasını sağlamıştır.
Bu çalışmada, konu bağlamında seyahatname anlatıları, Osmanlı arşiv belgeleri ve Osmanlı şehir görselleri kullanılmıştır. Mesele klasik dönemdeki benzerliklere atıflar dahil olmak üzere, yoğunlukla Yakınçağ özelinde incelenmiştir.
| Keywords | Osmanlı’da köpekler, hayvan sevgisi, kriminalizasyon, modernleşme, Avrupamerkezcilik. |
|---|---|
| selahattinhantal@outlook.com |