Speaker
Description
Türk edebiyatında kültürel kimlik krizini derinleştiren Batılılaşma, yenileşmenin parametrelerini yeniden belirler. Bu parametrelerden birisi de antik Yunan mitolojik kültürünün benimsenmesidir. Osmanlı bakiyesi mitolojik kültürün peyder pey terk edilmesine neden olan bu eğilimle Türk edebiyatı Yunan mitolojik müktesebatına yönelir. Resmi kültür politikalarının da desteklediği değişim sürecinde Osmanlı düşünce mirasının terkiyle oluşan kültürel krizi aşma yollarından biri ödünç alınan mitolojik kültürün bütünüyle benimsenmesidir. Fakat bu terk etme bir anda gerçekleşmez. Batı mitolojisinden kısmen ilham alan, ağırlıklı olarak Doğu mitolojilerinin kaynaklık ettiği edebiyat, Tanzimat’la başlayan, Cumhuriyet devriyle devam eden süreçte bir süre daha Doğu-Batı simgelerinin kullanıldığı ikilik içinde sürdürülür. Özellikle kadın temsillerinde öne çıkan mitolojik göndergelerde her iki dünyanın mitik imgeleri bir arada kullanılır. Bu makalede, Osmanlı edebiyatının mitolojik birikimiyle birlikte, Yunan mitolojisinden gelen mitik kadın temsillerinin iç içe kullanıldığı metinlere odaklanılmıştır. Geçiş sürecinde kültürel kimlik krizinin işaretlerini veren metinler alımlama estetiği yöntemiyle yorumlanmıştır. Makalede; mitolojiyi kullanma konusunda kendisinden sonraki nesle ilham olan Namık Kemal’in, Ahmet Mithat Efendi'nin, Abdülhak Hâmid Tarhan’ın, Salih Zeki Aktay’ın ve Yahya Kemal’in eserlerinde görülen kadınla ilgili mitik imgeler kültürel kimliğin dönüşümü bağlamında alımlanmıştır. Metinlerde, her iki dünyanın mitik temsillerinin bir arada kullanımıyla ortaya çıkan, yeni kültürel sahayla Osmanlı bakiyesi mitolojik kültür arasında kalmışlık ve ödünç alınan kültürün sürdürülebilirliği tartışılmıştır. Türk edebiyatının değişim ve dönüşüm duraklarından birisi olan yeni mitolojik kültürle karşılaşma aralığında edebiyatın değişen yapısı ortaya konulmuştur.
| Keywords | Türk edebiyatı, mitolojik kültür, mitik kadın, kültürel kriz, Yunan mitolojisi. |
|---|---|
| gonul_yonar@hotmail.com |