Speaker
Description
XIX. yüzyılın sonunda yaşanan “98 Felaketi”, İspanya’nın son sömürgelerinin de kaybıyla, ülkenin yüzyıllardır dayandığı siyasi, ekonomik, ahlaki temelleri sarsarak derin bir toplumsal krize yol açar ve bir imparatorluğun çöküşünün ötesinde, ulusal kimliğin ve toplumsal bilincin de sorgulanması anlamına gelir. Bu tarihsel çöküşün edebiyattaki en güçlü yansımalarından biri Pío Baroja’nın El árbol de la ciencia (1911) adlı romanıdır. Eser, 98 Kuşağı’nın düşünsel atmosferinde, İspanyol entelektüellerinin “İspanya sorunu” üzerine yürüttükleri öz eleştirinin bir sembolüdür.
Her türlü kabulün, inancın ve değerin sarsıldığı bir dünyada Baroja’nın karakterleri, şüphecilik, yaşama arzusu ve kabulleniş arasında gider gelirler. Romanın başkahramanı genç doktor Andrés Hurtado, akıl, ahlak ve yaşam üçgeninde toplumla uyumlanamayan; siyasi, dini ve geleneksel düzlemde kendine yer bulamayan; bilgiye tutunmaya çalıştıkça yaşamdan uzaklaşan, bilincinin ağırlığı altında ezilen biridir. Hurtado aracılığıyla çizilen panoramada üniversite odağında eğitim, adalet ve sağlık sisteminin işlemez halde olduğu vurgulanır. Yolsuzluk, bilimsel ve teknik açılardan geri kalmışlık, toplumsal atalet eliştirilir. Çökmekte olan değerler sisteminin sorgulanması aynı zamanda bir ulusun vicdanındaki yarayı da açığa çıkarır. Hurtado’nun, kurumlara ve ilerlemeye olan inancı giderek azalmış; yaşadığı hayal kırıklığı onu yalnızlaştırmış ve kötümser bir bakış açısı benimsemesine neden olmuştur. Bu yönüyle eser, “bilgi ağacı” ile “yaşam ağacı”na gönderme yaparak bilme arzusunun, bilginin ve anlam arayışının başkahramanı sürüklediği çıkmazı görünür kılarken, kötümserlik, hiççilik, varoluşçuluk gibi felsefi kavramlarla da bağ kurar.
Bu çalışma, Baroja’nın bu çok katmanlı anlatısı aracılığıyla modernliğin doğasında yer alan entelektüel yorgunluk, ahlaki kırılma ve anlam kaybı olgusunu tartışarak, romanı hem döneminin tanığı hem de modern bireyin trajedisinin edebî ifadesi olarak değerlendirmeyi hedefler.
| Keywords | 98 Felaketi, kriz, Baroja, El árbol de la ciencia, 98 Kuşağı, birey, toplum, ahlak, bilgi ağacı, yaşam ağacı, anlam arayışı |
|---|---|
| zeynep.sekercan@medeniyet.edu.tr |