Speaker
Description
Bu bildiri, Antonin Artaud’nun “sahne krizi” kavramını yalnızca tiyatro tarihindeki bir kopuş ânı olarak değil, tiyatronun temel yapılarına, özellikle dönemin egemen estetik anlayışı Natüralist estetiğe ilişkin köklü bir çöküş, fakat aynı zamanda yaratıcı bir argüman olarak ele alır: Dilin krizi, bedenin krizi, temsilin krizi ve sahnenin işlevinin krizi. Artaud, bu kriz anında, radikal bir teşhis ortaya koyar: Batı tiyatrosu edebîleştikçe, psikolojikleştikçe ve mimetik bir yapıya sıkıştıkça etkisini, eyleyici gücünü yitirmiştir. Ve buna istinaden, sanatını tümüyle estetik bir projeye dönüştürür: Metnin egemenliğini yitirdiği, bedenin yeniden bir güçler alanı olarak sahneye döndüğü ve sahnenin ritüelistik/metafizik bir işleve kavuştuğu bir tiyatro çağrısı yapar. Şiddeti, tiyatronun statikleşmiş biçimini aşmanın en açık seçik yolu olarak belirtir: Biçimlerin riske atılması, duyusal olanın doğrudan hedef alınması ve seyirciyi sarsarak "gerçeği" yeniden harekete geçirecek bir sahne ediminin amaçlanması.
Bildirimizde, bu krizin, temelinde, performatif bir boyut taşıdığını vurgulanmakta ve bu performatif yapının yaratıcı doğası incelenmektedir. Bize göre Artaud için "kriz" bir çıkmaz değil, Stéphane Mallarmé ve onun Sembolist estetiğinden filizlenen, 20. yüzyıl Batı tiyatrosundaki deneysel yönelimlere itici gücünü veren en belirgin kaynaklardan biridir. Söz konusu yaratıcı estetik, Grotowski’den Brook’a uzanan çizgide açıkça görüldüğü gibi, güncel sahne pratiklerinde de etkinliğini sürdürmektedir.
| Keywords | Antonin Artaud, Stéphane Mallarmé, Gilles Deleuze, sahne, beden, mimesis, kriz, ritüel |
|---|---|
| avalonlu@gmail.com |