Speaker
Description
Bu bildiri, günümüz tiyatrosundaki temel krizin bir ‘temsil krizi’ değil, seyirci-oyuncu arasındaki bedensel ve duyusal etkileşimin imkansızlaştığı bir ‘mevcudiyet krizi’ olduğunu savunmaktadır. Tiyatronun ritüelistik kökenlerinde yatan katharsis, Damasio’nun işaret ettiği gibi duygusal bir arınmadan çok, karakterin ruhunun izleyicinin nefesini, kanını ve ruhunu bozduğu bedensel bir sarsılmadır. Ancak Byung-Chul Han’ın işaret ettiği gibi, ritüellerin dönüştürücü gücünü yitirdiği bu rezonanssız toplumda, seyirci Baudrillard’ın simülakrının pasif bir tüketicisi konumuna indirgenir. Tiyatronun ritüelistik işlevi böylece askıya alınır; seyirci bedensel sarsıntıya karşı korunaklı bir mesafede konumlanır.
Tiyatro, seyirciyi ‘düşünsel ve mistik bir evrende katharsise davet ederken, bugünün toplumlarının bir rezonansı olmadığı için o evren inşa edilemez. Buluşma artık kaçınılmaz olarak ‘bu’ evrende, mevcut mekân ve zamanda gerçekleşmek zorundadır. Bu mecburi buluşmanın somut ifadesi ise, dördüncü duvarın yıkılarak sahne ve seyir alanı arasındaki sınırların flu hale getirildiği ‘kaygan zeminler’ veya liminal alanlar yaratmaktan geçer. Bu tür bir tiyatro anlayışı, seyirciyi temsilin pasif bir nesnesi olmaktan çıkarıp, onu “rahatsız eden” ve nihayetinde dönüştüren bir sürecin faili haline getirir. Öngörülemez etkileşimler, oyuncuyu daha girişken ve canlı bir performans vermeye zorlarken, seyircinin simülakrın konforundan sarsılarak bedensel bir uyanış (katharsis) yaşamasına olanak tanır. Sonuç olarak, bu bildiri, günümüzün rezonanssız toplumunda tiyatronun, Brecht’in epik tiyatrosundan, geleneksel tiyatroların doğaçlama gücüne ve seyirciyle doğrudan kurduğu diyaloğa uzanan tarihsel araçları yeniden yorumlayarak, oyuncuyla seyirciyi şimdi ve buradanın gerçek mekânında buluşturan performatif stratejiler geliştirmesi gerektiğini savunur. Bu stratejiler, temsil krizinin ötesine geçerek, mevcudiyetin yeniden tesis edildiği yeni bir katharsis modelinin olasılığını işaret etmektedir.
| Keywords | mevcudiyet krizi, katharsis, rezonans, liminal alan, performans teorisi |
|---|---|
| basaksamlioglu@gmail.com |