Speaker
Description
Bu çalışma, sosyal bilimlerindeki kriz tanımını performans sanatları alanında incelerken, odağı finansal krizin sanatçı ve üretimi üzerindeki somut etkilerine çekmektedir. Kriz koşullarında sanatçı, imkansızlığın ortasında üretir. Malzemenin, mekânın ve kaynakların sınırlılığı, biçimsel bir eksiklik olmaktan çıkıp; yeni bir estetik dile dönüşür. Bu "zorunlu" sadelik hali, kusursuzluğun aksine, kusurun içinde ortaya çıkan direnci görünür kılar. Performans sanatları bu açıdan en belirgin örneklerden biridir. Beden; sahne, kostüm ve dekor eksikliğinde bile —hatta tam da bu eksiklik sayesinde— hep oradadır ve o, biçimsel bir boşluk değil, bizzat anlamın üretildiği bir alan haline gelir. Bu bağlamda, kriz dönemlerinde beliren düşük bütçeli sahnelemeler, tek kişilik performanslar ve politik baskı koşullarında gerçekleşen yeraltı performansları bize var olan koşullarla ilgili ne söyleyebilir? Adorno ve onun bağlı olduğu Frankfurt Okulu üyeleri, "Bizler sanatı toplumun içinde cereyan eden süreçlerin bir tür kod dili saymakta ve (sanatın) eleştirel analizle deşifre edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz." der. Onlara göre var olan sanatı değerlendirmek, bize içinde yaşanılan politik, ekonomik ve tarihi yapıyı ve bu yapının etkilerini anlama imkânı sağlayacaktır. Bu, sanatçının tercihlerinin sadece sanatsal bir estetik tercih olmadığını gösterir. Bu şekliyle kriz, sanatsal üretim bağlamında bir ‘zorunluluk estetiği’ne, başka bir ifadeyle, eksiklikten biçime evrilecektir. Bu bağlamda, sanatçı bir sermaye dönüşümü yaşar: Finansal sermayenin yokluğunda, en ucuz ve dolaysız araç olan bedenini tek sermaye haline getirir. Beden, artık yalnızca bir ifade aracı değil, kriz koşullarında üretimi sürdürülebilir kılan ekonomik bir varlıktır. Bu okuma krizin, sanatçı bedenini toplumsal çöküşün yara izini taşıyan dolaysız ve özerk forma dönüştüren bir zorunluluk estetiğine ittiğini savunur.
| Keywords | kriz estetiği, beden-sermaye, performans sanatlarında kriz, direnç, dönüşüm. |
|---|---|
| sinemkotil@gmail.com |