Speaker
Description
Çehov, büyük toplumsal ve siyasal krizlerin yaşandığı bir dönemin yazarıdır. Sanayi Devrimi sonrası ortaya çıkan ekonomik bunalımlar, monarşilerin yönetim zafiyetleri, tarımsal sorunlar, sınıf eşitsizliklerinin derinleşmesi ve yaklaşan dünya savaşları, hem dönemin insanlarının yaşam koşullarını hem de sanat ortamını belirlemiştir. 1870’lerden başlayarak, Realizmden, natüralizmden, sembolizmden geçip, sürrealizm ve fütürizme uzanan sayısız sanat hareketinin hızla birbirini takip etmesi de sanatçıların, bu çalkantılı dönemi, yaşamdaki bu hızlı döngüyü sanatla yakalama çabasının bir sonucudur.
1860’ta dünyaya gelen Çehov, özellikle geri kalmış sanayisi, çöken tarımı, dolayısıyla kıtlık tehdidiyle, ağır vergi sistemi, baskı ve sansürle sarsılan Rusya’daki çöküşü yakından gözlemlemiştir. Rus aydınları, Batı’nın bilimsel, rasyonel düşüncesi ile geleneksel, muhafazakâr, Ortodoks Rus yapısı arasında sıkışmış, kurduğu büyük ideallerle, sorumluluklarını yerine getirememiş olmanın arasında, hayal kırıklığı ve başarısızlık duygusuna kapılmışlardır. Çehov da bu atmosferi oyunlarına taşımıştır.
Bu çalışma, Ivanov (1887), Vanya Dayı (1899) ve Vişne Bahçesi (1904) oyunlarında Çehov’un kendi çağını aşarak günümüz krizlerini önceden gösteren yönlerini incelemektedir. Ivanov, modern bireyin tükenmişliğine; Vanya Dayı’daki Astrov, çevresel tahribat ve ekolojik kaygılarla Antroposent Çağı’na işaret ederken; Vişne Bahçesi’ndeki Lopahin ve Trofimov ise bugün, neo-liberal politikalar döneminde derinleşen sınıfsal ve ideolojik kutuplaşmayı temsil eder. Çehov, 19. yüzyıldan 21. yüzyıla uzanan bir kriz perspektifi sunarak adeta bir “clairvoyant” gibi geleceği işaret etmektedir.
| Keywords | Anton Çehov, toplumsal krizler, antroposen, tükenmişlik, sınıfsal kutuplaşma |
|---|---|
| sunduzhasar@aydin.edu.tr |