Speaker
Description
Deprem risk algısı kriz süreçlerinde bireylerin ve toplumun tepkilerini yönlendiren psikososyal ve yönetsel faktör olarak öne çıkmaktadır. Araştırma Van’da yaşayan bireylerin deprem risk algısını şekillendiren demografik, deneyimsel ve sosyal-psikolojik belirleyicilerini ortaya koyacaktır. Araştırma kapsamında Etik Kurul Onay’ı alınmış ve veriler toplanmaya başlamadan önce katılımcılara araştırmanın amacı ve kapsamıyla ilgili Bilgilendirilmiş Onam Formu verilmiştir. Araştırmanın örneklemini Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Öğrencileri oluşturmuştur. Katılımcılara kolay örnekleme yöntemiyle ulaşılmış ve araştırma 837 katılımcı ile yürütülmüştür. Algılanan deprem riski bağımlı değişken olarak ele alınmış, bağımsız değişkenler dört blokta hiyerarşik regresyon analizine dâhil edilmiştir; demografik değişkenler (yaş, gelir, sosyo-ekonomik düzey), deprem deneyimleri ve bağlamsal değerlendirmeler (şehrin risk düzeyi, deprem yaşantısı, kayıp türleri), psikolojik göstergeler (deprem sonrası duygusal tepkiler, öz-yeterlik) ve sosyal algılar (bilgi kaynaklarına güven, sorumluluk atfı) olmak üzere dört farklı blokta hiyerarşik regresyon analizi ile incelenmiştir. Bulgular, demografik değişkenlerin risk algısını açıklama gücünün sınırlı olduğunu gösterirken, sosyo-ekonomik düzey arttıkça risk algısının azaldığı tespit edilmiştir. Katılımcıların yaşadıkları şehrin deprem risk düzeyinin yüksek algılanmasının genel risk algısını da artırdığı bulunmuştur. Bununla birlikte, deprem sonrası hissedilen duygusal tepkilerin risk algısını anlamlı düzeyde artırdığı, buna karşın öz-güvenin risk algısı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir Son olarak ise bilgi kaynaklarına duyulan güvenin risk algısını düşürdüğü gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, deprem risk algısının büyük ölçüde bilişsel (şehrin risk düzeyi) ve duygusal (tepkiler) faktörler tarafından şekillendiğini; sosyo-ekonomik düzey ve bilgi kaynaklarına güvenin ise risk algısını olumsuz yönde yordadığını göstermektedir. Bulgular, deprem gibi çevresel krizlerde risk algısının bilişsel, duygusal ve bağlamsal etmenlerle şekillendiğini, kriz yönetimiyle iletişim stratejilerinin bu dinamikleri dikkate alması gerektiğini belirtir.
| Keywords | kriz, risk algısı, deprem, Van, psikososyal faktörler, kriz iletişimi |
|---|---|
| karasumehmet@yyu.edu.tr |