Speaker
Description
Bir dönemi anlamak, o dönemin krizlerini iyi okumayı ve yorumlamayı gerektirir. Bu okuma ve yorumlama ise o döneme ait dil bakiyeleri ile mümkündür. Nitekim tarihî metinler yalnızca bir dil malzemesi değil; aynı zamanda bir döneme ait ideoloji, iktidar, güç söylemlerinin taşıyıcısıdır. Bu doğrultuda Türk toplumunun 8. yüzyılda yaşadığı krizleri günümüze ulaştıran Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tunyukuk yazıtları, kimlik inşası ile ulus bilincinin oluşturulmasına hizmet etmesi bakımından hem tarihî hem ideolojik metinler olarak değerlendirilebilmektedir. Bu metinlerde dil bilgisi ve anlam bilimin imkânları dâhilinde tespit edilecek kriz söylemleri, dönemin söz varlığına katkı sunmasının yanı sıra yaşanmış ve yaşanacak olan tarihî olayları anlamlandırmayı kolaylaştıracaktır.
Birer nutuk metni olan bu yazıtlar, ibret alınması ve tekrarlanmaması gereken olayları anlatması bakımından aynı zamanda birer kriz metnidir. Nitekim Türklerin bağımsızlık mücadelesi ve bu gayeye ulaşmak için düzenledikleri seferler ve savaşlar, üç yazıtta da ana temayı oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra yazıtlarda “kriz” kavramının doğrudan bir karşılığı olmamakla birlikte; savaş, isyan, darbe, entrika, göç, sefer gibi kavramlar aracılığıyla kriz durumları aktarılmaya ve bir kavram alanı oluşturulmaya çalışılmıştır. Buradan hareketle incelenen metinlerde “kriz” kavramı, müstakil bir kelimeden ziyade; bir anlatının konusu olarak ele alınmıştır.
Eldeki çalışmada öncelikle krizin tanımı ve bir kriz anlatısı olarak metinlerin nasıl değerlendirilebileceği üzerinde durulacak; akabinde Türkçe ilk yazılı belgelerde kriz aktarımları tespit edilecektir.
Short Biography
Research Assistant, Istanbul University, Department of Modern Turkic Languages and Literatures; PhD Student, Istanbul University, Institute of Social Sciences, Department of Turkish Language and Literature.
| Keywords | Kriz, Eleştirel Söylem Analizi, Orhun Abideleri, Bağımsızlık Krizi, Yönetimsel Kriz, Toplumsal Kriz. |
|---|---|
| rabia.saral@istanbul.edu.tr |