Speaker
Description
Dijital çağ, bilginin dolaşımını ve üretim biçimlerini köklü biçimde dönüştürerek öğrenmenin doğasını değiştirir. Bu dönüşüm, öğrenme derinliğinin azalması, etik belirsizliklerin artması ve eleştirel düşünmenin zayıflaması gibi riskleri beraberinde getirir. Eğitim, artık yalnızca teknik bir uyum süreci değil; insanın öğrenme biçimini, anlam üretimini ve düşünsel özerkliğini yeniden tanımlayan bir kriz alanıdır. Bu kriz hem pedagojik bir sorun hem de bilişsel ve felsefî bir kırılmadır. İnsan, dijital çağda farkında olmadan yapay zekâ sistemlerinin bir parçası hâline gelir. Günlük yaşamında ve öğrenme süreçlerinde bu sistemlerle sürekli etkileşim kurar; ancak onların nasıl işlediğini, hangi sınırlar içinde etik biçimde kullanılabileceğini ve düşünme biçimlerini nasıl dönüştürdüğünü çoğu zaman bilmez. Düşünmeyi geliştirmek yerine düşünmenin sorumluluğunu bu sistemlere devretmek, çağın en temel çelişkisidir. Bu nedenle yapılması gereken, yapay zekâyı reddetmek değil; onu tanımak, sınırlarını kavramak ve insan düşüncesini derinleştiren bilinçli bir araç olarak öğretmektir. Bu çalışmanın amacı, dijital çağın yarattığı pedagojik ve felsefî krizi aşmak için etik, eleştirel ve bilinçli bir yapay zekâ pedagojisi fikrini tartışmaya açmak ve bu bağlamda bir dönüşüm modeli önermektir. Çalışma şu soruya odaklanır: Dijital çağın pedagojik krizine yanıt olarak, yapay zekâ etik ve felsefî temelli bir öğrenme aracı hâline nasıl getirilebilir? Önerilen model, ilkokuldan yükseköğretime uzanan kademeli ve zorunlu bir yapay zekâ okuryazarlığı programına dayanır. İlköğretimde dijital farkındalık, ortaöğretimde üretken kullanım, yükseköğretimde ise “Yapay Zekâ Felsefesi ve Etiği” dersleriyle eleştirel analiz ve etik düşünme becerileri geliştirilir. Ayrıca öğretmen ve akademisyenlerin de bu dönüşüme hazırlanması hedeflenir. Sonuç olarak çalışma, teknolojiyi reddetmek yerine onu anlamın, yaratıcılığın ve insani derinliğin hizmetine yönlendiren insan merkezli bir yapay zekâ pedagojisi önerir.
| Keywords | eğitimde yapay zekâ, yapay zekâ okuryazarlığı, dijital dönüşüm, bilişsel özerklik, etik yapay zekâ pedagojisi, yapay zekâ felsefesi |
|---|---|
| zyucekaya@pau.edu.tr |